જ્ઞાનપીઠ પુરષ્કાર મેળવનાર પન્નાલાલ પટેલ ના જીવનમાં એક ઝાંખી!

ગુજરાતી ભાષા પાસે લેખકો ની અભૂતપૂર્વ દેન છે. નરસિંહ મહેતા થી ગુજરાતી ભાષાનો સૂર્યોદય થાય છે. ત્યારબાદ દયારામ, ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી, બળવંતરાય ઠાકોર જેવા લેખકો ભાષાની શોભા વધારતા જાય છે. આ બધા ની વચ્ચે નવલકથા અને ટૂંકી વાર્તા માં જો કોઈ લેખક એ પોતાનું સ્થાન જાળવી રાખ્યું હોય તો તે છે પન્નાલાલ પટેલ. તો ચાલો જાણીએ પન્નલાલ પટેલ ના અંગત જીવન વિશે અને એમની લખેલી નવલકથાઓ વિશે.


પન્નાલાલ પટેલ ના અંગત જીવન વિશેની વાતો

પન્નાલાલ પટેલ આમ તો જન્મે રાજસ્થાની હતા. પણ પોતાની આખી જિંદગી ગુજરાતી ભાષાને સમર્પી હતી. એમનો જન્મ રાજસ્થાનના ડુંગરપુરમાં થયો હતો. તેમના પિતા આમ તો ખેડૂત હતા પણ રામાયણ, ઓખાહરણ જેવી પૌરાણિક કથાઓ ગામ ને સંભળાવતા હતા. જે છબી અને સંસ્કાર પન્નાભાઈમાં આવ્યા હતા. ૧૯૩૬માં અચાનક તેમની મુલાકાત ગુજરાતી કવિ ઉમાશંકર જોશી સાથે થઇ. ઉમાશંકર જોશી એ તેમને લખવા માટે પ્રેર્યાં અને પન્નાભાઈ એ લખવાની શરૂઆત કરી. ૧૯૩૬માં જ એમને એમની પહેલી ટૂંકી વાર્તા લખી જેનું નામ ‘શેઠ ની શારદા’ હતું.


પન્નાલાલ પટેલ ની નવલકથાઓ અને ટૂંકી વાર્તાઓ પર એક ઝલક

પન્નાલાલ પટેલે ૬૧ જેટલી નવલકથા અને ૨૬ જેટલી ટૂંકી વાર્તા લખી છે. આ સિવાય પણ કેટલીક અન્ય કૃતિઓ લખી છે. તેમની વાર્તા કે નવલકથામાં ઉત્તર ગુજરાત, પ્રાદેશિક રૂઢિપ્રયોગો કે સાબરકાંઠા જિલ્લાની બોલી ની છાપ ઉપસી આવે છે. એમની ઘણી નવલકથામાં પ્રેમ કેન્દ્રસ્થાને રહ્યો છે. એમની ઘણી નવલકથામાં ગામની સંસ્કૃતિ,ગામના લોકો એમની સમસ્યા, એનું સમાધાન પણ કેન્દ્રસ્થાને રહ્યું છે.

એમની ૬૧ નવલકથા માંથી મળેલા જીવ અને માનવીની ભવાઈ ખુબ જ લોકપ્રિય થઇ હતી. મળેલા જીવ કે જેમા કાનજી અને જીવી નામના બે પાત્રો કે જે અલગ અલગ પ્રાંતના છે અને તેમના અધૂરા પ્રેમ ની વાત ખુબ લોકપ્રિય થઇ છે.

માનવીની ભવાઈમાં ૧૯૦૦ ની સાલનું ગુજરાત અને ત્યાંની પ્રાદેશિક જીવન ની વાત કરવામાં આવી છે. છેલ્લા વર્ષોમાં તેમણે રામાયણ, મહાભારત, પુરાણો અને બીજી હિન્દૂ પૌરાણિક કથાઓ આધારિત નવલકથા લખી હતી. જેમકે ‘પાર્થ ને કહો ચડાવે બાણ’, ‘શિવપાર્વતી’, ‘કૃષ્ણજીવનલીલા’ અને બીજા ઘણા બધી.

આ ઉપરાંત તેમણે ૪૫૦ થી પણ વધારે ટૂંકી વાર્તાઓ લખી છે. જેમાં સુખ દુઃખના સાથી, પારેવડાં, માળો, દિલાસો વગેરે જેવી વાર્તાઓ નો સમાવેશ થાય છે .

એમની નવલકથા મળેલા જીવ અને માનવીની ભવાઈ તથા તેમની ટૂંકી વાર્તા કંકુ પરથી ફિલ્મ પણ બની છે.


પન્નાલાલ પટેલ ને મળેલા પુરસ્કારો

પન્નાલાલ પટેલ ને ૧૯૫૦માં રણજિતરામ સુવર્ણ ચંદ્રક તથા ૧૯૮૫માં જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ મળ્યો હતો. ઉમાશંકર જોશી પછી આ એક માત્ર લેખક હતા કે જેમને જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ મળ્યો હતો. આ ઉપરાંત ૧૯૮૬ માં તેમને સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર મળ્યો હતો.

એમની આટલી સુંદર નવલકથાનો અને ટૂંકી વાર્તાનો પરિચય કરાવ્યો તમને અને તમે આટલી સુંદર નવલકથા વાંચી જ હશે એની મને ખાતરી છે. જો તમે પન્નાલાલ પટેલ ની નવલકથા વાંચી નથી તો જરૂર થી વાંચજો. આવી નવીનતમ માહિતી માટે જોડાયેલા રહો અમારા પેજ સાથે.

About the author

Deep Shah