વડોદરાની રથયાત્રા: ભગવાન જગન્નાથ જયારે નગરભ્રમણ માટે નીકળે છે

વડોદરા ની ભગવાન જગન્નાથની રથયાત્રા થી તો કોઈ અજાણ્યું નથી જ….વડોદરા માં તો ભગવાન જગન્નાથની રથયાત્રા એટલે એક ઉત્સવ જ જાણી લો…તો ચાલો આજે આપણે માણીયે ભગવાન જગન્નાથ સાથે એમની રથયાત્રા ….

વડોદરા માં છેલ્લા ૩૫ વર્ષ થી ઉજવાતો આ ભવ્ય રથોત્સવ ઇસ્કોન મંદિર દ્વારા આયોજિત કરવામાં આવે છે. અષાડી સુદ બીજ ના દિવસે ભગવાન જગન્નાથ ભાઈ બલરામ અને બહેન સુભદ્રા સાથે નગર યાત્રા માટે નીકળે છે અને સૌ ભક્તજનો ને આશીર્વાદ આપે છે.

વડોદરાની રથયાત્રા: ભગવાન જગન્નાથની રથયાત્રાનો ઉદભવ

રથયાત્રા ના ઉદભવ સાથે ની કેટલીક પૌરાણિક કથાઓ છે. ભગવાન કૃષ્ણ અને ભાઈ બલરામ ને મારવા માટે જયારે તેમના મામા કંસે તેમને મથુરા નું આમંત્રણ આપ્યું ત્યારે મામા કંસે સાથે એક રથ મોકલ્યો અને આ રથ માં બેસી ભગવાન મથુરા ગયા હતા. ત્યારે ભગવાન કૃષ્ણ એ મામા કંસ ને હરાવ્યા. ત્યારબાદ ભગવાન કૃષ્ણ એ બહેન સુભદ્રા અને ભાઈ બલરામ ને નગર નો વૈભવ બતાવવા માટે રથ પર સવારી કરી અને નગર ની મહિમા બતાવી. આ રીતે ભગવાન કૃષ્ણ ના ભક્તો આ રથયાત્રા ની ઉજવણી કરે છે…આતો બધી દંત કથાઓ…ભગવાન ના પર્વ ની ઉજવણી માટે કારણ ની શુ જરૂર ?

વડોદરા માં પરંપરાગત રીતે ભગવાન જગન્નાથની રથ યાત્રા રેલ્વે સ્ટેશન થી શરૂ થાય છે. ત્યાર બાદ તે કાલાઘોડા, સંતરામ મંદિર, કોઠી, રાવપુરા, ન્યાય મંદિર, દાંડિયા બજાર, ખંડેરાવ માર્કેટ, મદનઝાંપા અને બેઠક મંદિરથી પસાર થઇ પોલો ગ્રાઉન્ડમાં સમાપ્ત થાય છે.

વડોદરા માં યોજાતી આ રથયાત્રા ની એક ખાસ પરંપરા રહી છે કે ભગવાન જગન્નાથના પ્રસાદ રૂપે શિરો શ્રદ્ધાળુ માં વહેચવામાં આવે છે. દર વર્ષે લગભગ ૧૦૦૦૦ કિલો શિરો દેશી ઘી માંથી બનાવવા માં આવે છે. ભગવાન ના રથ ની પાછળ એક ટ્રેકટર માં શિરા નો પ્રસાદ વહેંચવાં આવે છે.

ભગવાન જગન્નાથની રથયાત્રા એટલે વડોદરાવાસીઓ માટે ઉત્સવ

વડોદરાની રથયાત્રા નો એક અનેરો જ મહિમા છે. રથયાત્રા પહેલા અનેક તૈયારીઓ ચાલુ થઇ જાય છે. જયારે ભાગવાની ની રથયાત્રા નીકળવાની હોય ત્યારે શહેર ના બધા લોકો એક જૂથ બની જાય છે અને રથયાત્રા જે જે વિસ્તાર માં થી પસાર થવાની હોય એ બધા રસ્તાઓ સાફ કરે છે અને રસ્તા પર ડેકોરેશન કરે છે. બાળકો થી લઇ ને વૃદ્ધો પણ રથયાત્રા માં ભાગ લે છે.

આ ઉપરાંત રથયાત્રા માં વડોદરા પોલીસ પણ પોતાની ભૂમિકા નિભાવે છે. યાત્રા માં કોઈ પણ મુશ્કેલી ઉભી ન થાય તે માટે પોલીસ વિભાગ માર્ગ પર યાત્રાની વધારાની સુરક્ષા જમાવે છે. આઇટીબીપીની પાંચ કંપનીઓ, રાજ્ય અનામત પોલીસની, ચાર કંપનીઓ, પોલીસ ઇન્સ્પેકટરો અને બહારથી પણ પોલીસ ઉપ-તપાસકર્તાઓ યાત્રાના દિવસે સાવચેત રહે છે. આ સાથે જ ૧૫૦ જેટલા કેમેરા માર્ગ પર દેખરેખ રાખે છે.

ભગવાન જગન્નાથની યાત્રા ને સરળ બનાવવા માટે ‘નો પાર્કિંગ’ અને ‘નો એન્ટ્રી’ ઝોન બનાવામાં આવે છે. ભગવાન ની રથયાત્રા જે જે માર્ગ ઉપર થી પસાર થવાની હોય એ માર્ગ પર નો એન્ટ્રી જાહેર કરવામાં આવે છે. અને રથયાત્રા જ્યાંથી શરુ થાય છે એ રેલવે સ્ટેશન પાસે પણ વાહનો ને પાર્કિંગ કરવા દેવામાં આવતું નથી. જો કે, વૈકલ્પિક માર્ગો પોલીસ દ્વારા સૂચવવામાં આવે છે જેથી મુસાફરો અસુવિધા ન અનુભવે.

ભક્તોમાં વડોદરાની રથયાત્રાની અનોખી મહિમા

ભગવાન સાથે ના આ નગર દર્શન માં લોકો પણ ખુબ પ્રેમ અને ઉત્સાહ થી જોડાય છે. પછી એ બાળક હોય કે વૃદ્ધ. બાળકો ભગવાન ના અલગ અલગ રૂપ નો વેશ ધારણ કરે છે. અને વડોદરા વાસીઓ હરે રામ હરે કૃષ્ણ ની ધુન સાથે રથોત્સવ માં જોડાય છે. આખું વડોદરા જાણે કૃષ્ણ મય થઇ ગયું હોય.

ભગવાન ની રથયાત્રા માં ભગવાન ના રથ નું પણ એટલું મહત્વ છે. ભગવાન ના રથ ને લાલ અને પીળા રંગ થી શણગારવામાં આવે છે. રાત દિવસ ની મેહનત પછી બનેલા આ રથ લોકો માટે આકર્ષણ નું કેન્દ્વ બને છે. લોકો તેને જોવા ઉમટી પડે છે.

ભગવાન જગન્નાથની રથયાત્રા વડોદરા વાસીઓ માટે તહેવાર જ માની લેવો, લોકો માં એવી માન્યતા છે કે ભગવાન ના એ રથ ને ભાવ પુર્વક ખેચવાથિ સર્વ મનોકામના પુર્ણ થાય છે. વડોદરા ની આ રથ યાત્રા જોવા માટે વિદેશ થી પણ લોકો આવે છે.

ભગવાન જગન્નાથના દર્શન તો તમે રથયાત્રા માં કર્યા જ હશે અને જો ના કર્યા હોય તો આ લેખ વાંચ્યા પછી ઈચ્છા તો થઇ જ ગઈ હશે. તો આવા જ બીજા લેખ સાથે ફરી મળીશુ

જય જગન્નાથ

About the author

Bhargav Pandya